Zonsverduisteringen

Eclipsfoto 1 Rob van MOp vrijdagochtend 20 maart 2015 vond een gedeeltelijke zonsverduistering of zonne-eclips plaats. Door de slechte weersomstandigheden was die in ons land maar hier en daar even te zien.  Gedurende 139 minuten bedekte de maan maximaal 84,2% van het zonsdiameter. Sterrenwacht Halley was voor leden en publiek geopend tijdens de eclips. Ongeveer 250 belangstellenden kwamen op bezoek, maar de zon vertoonde zich geen moment.  Halleylid Rob van Mackelenbergh maakte bijgaande foto van deze zonsverduistering in de omgeving van Abcoude.
Op 20 maart 2015 werd de zon in een lange, smalle zone in het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan en de poolstreken volledig bedekt, dus voor 100%. Daar deed zich een totale zonsverduistering voor.

Gedeeltelijke zonsverduisteringen in Nederland tussen 1999 en 2040
De laatste keren dat men in Nederland een zonsverduistering zag waarbij meer dan 80% van de zonsdiameter werd bedekt, waren op 11 augustus 1999 (in Noord-Brabant maar liefst 95%), op de vroege ochtend van 31 mei 2003 (89,3%) en vrijdagmorgen 20 maart 2015 (81%). In delen van Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Luxemburg, Duitsland en andere landen in Europa en Azië was de zonsverduistering van 11 augustus 1999 totaal.
Maar na 2003 waren er wel minder grote gedeeltelijke zonsverduisteringen in Nederland: 3 oktober 2005 (60%), 29 maart 2006 (30%), 1 augustus 2008 (25%) en 4 januari 2011 (78%).
Na de eclips van 20 maart 2015 kan men de komende decennia in Nederland getuige zijn van nog eens zeven gedeeltelijke zonsverduisteringen: 10 juni 2021 (30%), 25 oktober 2022 (35%), 29 maart 2025 (35%), 14 augustus 2026 (85%), 2 augustus 2027 (45%),  1 juni 2030 (65%) en 20 maart 2039 (5%).

Totale zonsverduisteringen in Nederland
De laatste totale zonsverduistering die zich boven Nederland voordeed, was op dinsdag 3 mei 1715, en dan vermoedelijk alleen nog maar boven de Waddeneilanden. De voorlaatste totale eclips boven ons grondgebied vond plaats op 17 juni 1433 en was in een veel groter deel van ons land te observeren.
Voor de eerstvolgende totale zonsverduistering in Nederland moeten we wachten tot vrijdag 7 oktober 2135. Zij is alleen totaal in de provincie Groningen; elders in ons land is de eclips gedeeltelijk. Maar vervolgens duurt het niet lang voor zich weer een totale eclips aandient. Dat gebeurt namelijk al op vrijdag 25 mei 2142 en de totaliteit zal in bijna heel Nederland zichtbaar zijn.
Uitgebreide informatie over eclipsen wereldwijd in het verleden en in de toekomst vindt men op de NASA Eclipse Web Site.

Veilig kijken naar de Zon – gebruik een eclipsbril!
Ook als de zon maximaal is verduisterd, schijnt hij nog veel te fel om hem zonder hulpmiddelen te bekijken. Men kan als hulpmiddel een CD gebruiken, maar dat is niet aan te raden. Deze schijfjes bieden namelijk onvoldoende bescherming, omdat die onzichtbare, schadelijke straling doorlaten, zoals ultraviolet licht. De zonsverduistering kan veilig worden bekeken met eclipsbrillen. Die zijn voorzien van een folie, die  speciaal voor de zon is ontwikkeld en schadelijke straling tegenhoudt. Ook lasglas met een verduisteringsfactor van 12 tot 14 is geschikt. Gebruik een eclipsbril beslist niet om daarmee door een verrekijker of telescoop naar de zon te kijken. Het geconcentreerde zonlicht brandt onmiddellijk een gat in de folie  en beschadigt je ogen (met mogelijk blindheid tot gevolg)!  

De zon projecteren
Er is ook een andere veilige manier om de zonsverduistering te bekijken.  Men kan het zonsbeeld met een telescoop of een verrekijker projecteren op een vel wit papier of Eclips projectiekarton, zoals wordt getoond op bijgaande afbeelding. Zorg er wel voor, dat niemand rechtstreeks door de verrekijker of telescoop naar de zon kijkt, want de kijkers werken als een brandglas; het geconcentreerde licht kan de ogen ernstig beschadigen. Houd dus vooral kinderen in de gaten!
Laat de telescoop of verrekijker niet voortdurend op de zon gericht staan, want dan worden de lenzen en lensjes heet, met mogelijk schade tot gevolg. Klik hier voor meer informatie over het veilig waarnemen van de zon.